BÀI VIẾT · AI Native 4 ALL
AGENTS.md là gì? Cách viết luật làm việc cho AI trong dự án của bạn
AGENTS.md là file luật mà AI đọc trước khi làm việc trong dự án. Bài này chỉ cách viết 10 mục cần có, kèm 3 luật Thành phải thêm sau khi trả giá.
AGENTS.md là một file chữ đặt ở thư mục gốc của dự án, ghi những điều AI cần biết và phải tuân theo trước khi nó sửa bất cứ thứ gì. Anh chị viết nó bằng lời thường. Viết đúng 10 mục dưới đây là đủ để một AI mới mở dự án biết ai quyết việc gì, việc nào phải qua duyệt và điều gì bị cấm.
Thành không phải lập trình viên. Thành dùng AI để vận hành nhiều kênh nội dung, và file luật này là thứ Thành ước mình viết sớm hơn. Bài này ghi lại khuôn Thành đang dùng, cùng ba điều luật chỉ xuất hiện sau khi có chuyện.
AGENTS.md là gì và khác README ở đâu?
Trang chính thức của định dạng này mô tả AGENTS.md là "một bản README dành cho AI": một chỗ cố định, dễ đoán, để đặt ngữ cảnh và chỉ dẫn cho các AI làm việc trong dự án (agents.md, xem ngày 18/11/2026). README viết cho người: dự án là gì, bắt đầu thế nào. AGENTS.md viết cho AI: làm việc ở đây thì theo luật nào.
Cũng theo trang đó, định dạng này mở, không thuộc riêng hãng nào, và nhiều công cụ AI đọc được cùng một file. Điều này có ích về lâu dài: anh chị đổi công cụ AI thì luật vẫn còn nguyên.
Một lưu ý từ việc Thành đã làm: có công cụ tìm file luật dưới một cái tên khác. Khi đó Thành không viết hai bản luật. Thành tạo thêm một file chỉ có đúng một dòng trỏ về AGENTS.md, để luật luôn chỉ có một nguồn.
Vì sao người không biết lập trình vẫn cần file luật cho AI?
Vì AI không nhớ cuộc trò chuyện hôm qua. Mỗi phiên làm việc mới, nó bắt đầu gần như từ đầu. Điều anh chị dặn hôm trước, nếu không nằm trong một file nó đọc được, coi như chưa từng dặn.
Khi chỉ nhờ AI viết một đoạn văn thì chuyện này không sao. Khi để AI làm việc nhiều ngày trên cùng một thư mục, sửa file, chạy công cụ, thì ba câu hỏi sau phải có câu trả lời nằm sẵn trên giấy:
- Ai là người quyết, và việc gì bắt buộc phải qua người đó?
- Một việc đi qua những bước nào thì được coi là xong?
- Điều gì bị cấm, kể cả khi AI thấy "làm vậy cho nhanh"?
File luật không làm AI giỏi hơn. Nó làm cho việc AI làm kiểm lại được.
Một file luật cho AI nên có những mục nào?
Đây là 10 mục trong bản Thành đang dùng. Mỗi mục chỉ vài dòng.
| # | Mục | Trả lời câu hỏi |
|---|---|---|
| 1 | Ai làm gì | Ai là chủ dự án, AI nào điều phối, AI nào làm |
| 2 | Một việc đi qua những bước nào | Phiếu việc, sao lưu, chạy thử, báo cáo, nghiệm thu |
| 3 | Điều cấm | Không đăng, gửi, xoá khi chưa được đồng ý; không ghi mật khẩu vào file |
| 4 | Báo cáo chỉ ghi điều đã thấy | Không ghi "chắc là được" cho việc chưa chạy |
| 5 | Giờ được sửa thứ đang chạy | Chỉ sửa lúc công cụ nghỉ |
| 6 | Kênh được máy tự đăng | Mặc định: không kênh nào |
| 7 | Chỉ một điều phối | Mỗi lúc chỉ một phiên AI được mở và đóng việc |
| 8 | Luật viết mã | Dành cho AI viết mã; chủ dự án không cần hiểu hết |
| 9 | Tự hẹn giờ kiểm lại | Việc có kết quả đến sau thì ai quay lại xem |
| 10 | Cách nghĩ chung | Việc tay lặp lại thì biến thành công cụ |
Mục 3 và mục 6 là hai mục Thành khuyên viết trước. Câu Thành dùng ở mục 3: "Không đăng, gửi, xoá bất cứ thứ gì ra bên ngoài khi chủ dự án chưa đồng ý rõ ràng trong cuộc trò chuyện." Ở mục 6, mỗi kênh được bật tự đăng phải ghi kèm nguyên văn câu chủ dự án đồng ý và ngày đồng ý. Không có dòng đó thì kênh đó chưa được tự đăng.
Cách giao từng việc cụ thể theo mục 2 được viết riêng ở bài Giao việc cho AI bằng phiếu việc.
Anh chị không phải viết từ trang trắng: mẫu file luật 10 mục xem và chép được nguyên văn.
Ba điều luật Thành chỉ thêm sau khi trả giá
Bản luật đầu tiên của Thành không có ba điều này. Mỗi điều đến từ một chuyện có ngày tháng.
"Công cụ có tác dụng thật thì chạy thử trước." Ngày 11/11/2026, một AI muốn xem hướng dẫn của một công cụ nên gọi nó với chữ hỏi trợ giúp. Công cụ đó không hiểu chữ này, nên nó chạy thật và ghi lại 10 trang. Từ đó luật có thêm hai câu: công cụ nào cũng phải hiểu lệnh "chỉ in hướng dẫn" và lệnh "chạy thử, không ghi gì"; công cụ chưa có chế độ chạy thử thì đọc mã của nó trước, không bấm thử.
"Số phiếu lấy bằng công cụ, không đếm bằng mắt." Trong hai ngày 12–13/11/2026, hai phiên AI làm cùng lúc đã lấy trùng số phiếu việc hai lần trong 24 giờ. Mỗi phiên đều nhìn danh sách, thấy số lớn nhất và cộng một. Bài học chung hơn chuyện đánh số: thứ gì hai bên cùng ghi thì cần một cái khoá, hoặc chỉ một bên được ghi.
"Báo cáo chỉ ghi điều đã thấy." Luật này nghe hiển nhiên cho tới khi đọc một báo cáo ghi "sẽ đạt" cho một lượt chưa chạy. Ngày 13/11/2026, sau khi sửa xong hai lỗi ở đầu vào, số bài ra vẫn chỉ là 2 trên 11. Nếu báo cáo ghi theo dự đoán, Thành đã tưởng việc xong. Giờ cuối mỗi báo cáo luôn có ba mục: đã bỏ qua gì, chưa kiểm được gì, rủi ro chủ dự án cần biết.
Những lỗi lớn hơn trong cùng tuần đó được kể ở bài 3 lỗi thật khi để AI vận hành kênh nội dung.
Viết file luật đầu tiên trong 30 phút thế nào?
- Tạo một file tên AGENTS.md ở thư mục gốc của dự án.
- Viết mục "Ai làm gì" trong ba dòng: anh chị là chủ dự án và duyệt việc gì; AI nào lên kế hoạch; AI nào làm.
- Viết ba điều cấm. Bắt đầu bằng ba điều này: không đăng, gửi, xoá khi chưa được đồng ý; không ghi mật khẩu vào bất kỳ file nào; không sửa thứ người khác đang làm dở.
- Viết mục "kênh được tự đăng" với đúng một câu: mặc định không kênh nào.
- Bảo AI đọc lại file và hỏi nó: "Theo file này, việc gì bạn không được tự làm?" Câu trả lời của nó cho biết luật đã rõ chưa.
- Mỗi lần có chuyện, thêm một dòng. Luật tốt là luật dày lên từ việc thật, không phải viết đủ ngay từ đầu.
Điều nên tránh: chép nguyên một bản luật dài của người khác. Luật anh chị không hiểu thì anh chị không kiểm được AI có làm theo hay không.
Nguồn
- AGENTS.md, trang chính thức của định dạng: agents.md, xem ngày 18/11/2026. Dùng cho định nghĩa và mô tả "README dành cho AI".
- Nhật ký vận hành của Nhiệt Thành, các ngày 11–13/11/2026. Dùng cho ba chuyện có ngày tháng và các con số trong bài.
Bắt đầu từ câu hỏi và bài toán thật của anh chị.
Nếu anh chị đang để AI làm việc dài ngày mà chưa có file luật, hãy bắt đầu bằng ba điều cấm ở trên. Các bài khác cùng chuyên mục ở trang Bài viết.
HỎI NHANH
ĐỒNG HÀNH CÙNG NHIỆT THÀNH
Bắt đầu từ câu hỏi và bài toán thật của anh chị.
Dù là quyết định mua bán bất động sản tại Đà Nẵng hay tìm cách ứng dụng AI vào công việc kinh doanh, Thành tin một buổi trao đổi thẳng thắn sẽ giúp anh chị nhìn rõ bước đi tiếp theo.
